Chấm dứt việc tùy tiện phá dỡ biệt thự cũ

Quỹ biệt thự đa số có từ cuối thế kỷ 19, do người Pháp xây dựng. Sau năm 1954, quỹ nhà biệt thự này được quốc gia tiếp quản và thực hiện các chính sách cải tạo tầng lớp chủ nghĩa về nhà ở, công tư hợp doanh, quản lý đất đai, nhà vắng chủ... Khi nghiên cứu về thành thị Hà Nội, các chuyên gia trong nước và quốc tế đều nhận xét, vi la cũ Hà Nội "mang dấu ấn của một thời kỳ phát triển, là những công trình đã in đậm vào cảm nhận thẩm mỹ góp phần nhận diện được bản sắc kiến trúc Thủ đô cũng như dấu ấn để thế hệ sau hiểu về dĩ vãng". Nhưng trước những biến động của tình hình kinh tế - xã hội, vài năm trước, trong thời khắc thị trường bất động sản sôi động, nhiều người có tiền đã mua gom biệt thự cũ trong và chung quanh khu vực phố cổ. Đã có nhiều căn được chuyển nhượng, sang tên đổi chủ và vì ích kinh tế mà nhiều chủ mới đã phá đi xây dựng lại "hoành tráng" theo kiến trúc hiện đại, làm mất đi những giá trị vốn có của vi la cũ. Thế nên, việc hợp nhất chính sách, cơ chế quản lý quỹ nhà ở này đã đặt ra những yêu cầu cấp thiết, cần sớm giải quyết. Theo thống kê mới nhất của Sở Xây dựng, bây giờ, Hà Nội có 1.253 vi la cũ xây dựng trước năm 1954 trên địa bàn các quận Ba Đình, Tây Hồ, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Đống Đa. Mới đây, UBND đô thị Hà Nội tiếp chuyện có văn bản đề nghị các cơ quan, đơn vị chức năng tăng cường quản lý việc bảo trì, cải tạo, phá dỡ nhà biệt thự theo Quy chế quản lý, sử dụng vi la cũ được xây dựng từ trước năm Diệt muỗi 1954 trên địa bàn. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền phải ít UBND thành phố về phương án xây lại công trình trên khuôn viên đất của biệt thự cũ trước khi cho phép phá dỡ và phải chịu trách nhiệm trước thị thành về việc chủ đầu tư xây dựng đúng theo phương án đã được chấp thuận. Để tăng cường việc quản lý, thị thành yêu cầu, trong trường hợp đặc biệt phải phá dỡ vi la theo quy định tại Điều 10 của Quy chế, đối với vi la nhóm 3, Sở Xây dựng hoặc UBND quận phải thẩm tra phương án xây dựng lại công trình trên khuôn viên đất của chủ đầu tư để đề xuất, thưa UBND thành phố trước khi đề nghị cho chủ đầu tư phá dỡ biệt thự. Mọi phương án xây dựng lại nhà thấp tầng phải hợp với quy hoạch, kiến trúc được chuẩn y. Với biệt thự thuộc sở hữu tư nhân, sau khi có quan điểm của Sở Xây dựng, UBND quận có nghĩa vụ vắng, đề xuất UBND tỉnh thành. Theo quy định của Quy chế, biệt thự thuộc đối tượng quản lý được phân loại thành ba nhóm. Trong đó, vi la nhóm 1 (từ 70 đến 100 điểm) gồm những biệt thự được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa theo quy định của luật pháp về di sản văn hóa; vi la gắn liền với lịch sử cách mạng - kháng chiến ở đây được cơ quan quốc gia có thẩm quyền xếp hạng; biệt thự có giá trị đặc biệt về kiến trúc (đánh giá từ 30 đến 35 điểm dành cho giá trị kiến trúc nghệ thuật). Vi la nhóm 2 (từ 50 đến 69 điểm) gồm những biệt thự có giá trị về kiến trúc, nhưng không thuộc vi la nhóm 1. Vi la nhóm 3 (dưới 50 điểm) gồm những biệt thự không thuộc biệt thự nhóm 1 và biệt thự nhóm 2. Tất tật các biệt thự thuộc danh mục quản lý (bao gồm cả biệt thự thuộc sở hữu của Nhà nước, các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân) không được tự tiện phá dỡ. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, để kết thúc hẳn việc tùy tiện phá dỡ vi la cũ, nhằm giữ giàng, tu chỉnh những biệt thự thuộc diện được bảo tàng và có giá trị về kiến trúc, góp phần chỉnh trang bộ mặt thành thị Hà Nội theo quy định của luật pháp cần phải có giải pháp đồng bộ, mà yêu cầu cấp thiết là làm rõ cơ chế, chính sách trong quản lý, trong khai thác, sử dụng gắn với tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dùng, của cộng đồng về loại hình công trình này để xem như là ích của toàn từng lớp. NGUYÊN ĐÀO